Alles over de olifant: het grootste landdier ter wereld

De olifant is het grootste landdier op aarde en trekt al eeuwenlang de aandacht van mensen over de hele wereld. Met hun enorme lichaam, lange slurf en grote oren zijn het dieren die je niet snel vergeet. Toch weten veel mensen verrassend weinig over hoe deze dieren leven, hoe slim ze zijn en waarom ze zo belangrijk zijn voor de natuur. Dit zijn de meest opvallende feiten over een van de indrukwekkendste dieren die op onze planeet rondlopen.

Soorten en uiterlijk van de dikhuidige reus

Er zijn drie soorten van deze grote zoogdieren: de Afrikaanse savanneolifant, de Afrikaanse bosolifant en de Aziatische olifant. De Afrikaanse savanneolifant is de grootste van de drie. Volwassen mannetjes worden tot wel vier meter hoog en kunnen meer dan zes ton wegen. Een pasgeboren kalfje weegt al zo’n honderd kilo bij de geboorte. Omdat deze dieren hun hele leven blijven groeien, worden ze met de jaren zwaarder. De Aziatische soort is wat kleiner en is te herkennen aan de kleinere oren en de bolle rug. De grote Afrikaanse variant heeft juist veel grotere oren, die de vorm hebben van het Afrikaanse continent. Die grote oren zijn trouwens niet alleen voor het horen bedoeld. Ze helpen ook om het lichaam af te koelen door bloed door de dunne huid te laten stromen.

Het sociale leven in de kudde

Olifanten leven in hechte familiegroepen die worden geleid door de oudste vrouwelijke olifant, ook wel de matriarch genoemd. Zij kent het gebied het beste en weet waar water en voedsel te vinden zijn. De kudde bestaat meestal uit moeders, dochters, tantes en jonge kalfjes. Mannelijke dieren verlaten de groep zodra ze volwassen worden en leven daarna grotendeels alleen of in kleine groepjes met andere mannetjes. Binnen de kudde zorgen alle volwassen vrouwtjes samen voor de jongen. Als een kalfje struikelt of vastloopt, helpen andere groepsleden meteen. Dit gezamenlijke zorgen voor de jongen is iets wat maar weinig diersoorten zo sterk laten zien.

Intelligentie en geheugen van deze grote grijze dieren

Olifanten behoren tot de slimste dieren ter wereld. Ze hebben het grootste brein van alle landdieren en zijn in staat om te leren, problemen op te lossen en zelfs gereedschap te gebruiken. Zo breken ze soms takken af om vliegen weg te slaan. Bijzonder is ook dat ze zichzelf herkennen in een spiegel, wat maar een handvol diersoorten kunnen. Hun geheugen is uitzonderlijk goed. Ze herinneren zich andere dieren en mensen na jaren nog, en kunnen routes onthouden die ze tientallen jaren geleden voor het eerst bewandelden. Ook treuren ze om de dood van soortgenoten. Ze bezoeken de botten van gestorven familieleden en blijven er soms lang bij staan. Dit gedrag wijst op een soort emotioneel bewustzijn dat vroeger alleen aan mensen werd toegeschreven.

Bedreigd door stroperij en verlies van leefgebied

Alle drie de soorten staan op de lijst van bedreigde dieren. De grootste gevaren zijn stroperij voor ivoor en het verdwijnen van leefgebied door menselijke activiteit. Elk jaar worden er nog steeds duizenden dieren gedood voor hun slagtanden, ondanks internationale verboden op de handel in ivoor. Daarnaast worden steeds meer stukken natuur omgezet in landbouwgrond, waardoor de dieren minder ruimte hebben om te leven en te trekken. Organisaties zoals het Wereld Natuur Fonds zetten zich in voor de bescherming van deze dieren en hun leefgebied. Ook lokale gemeenschappen spelen een grote rol. Wanneer mensen in de buurt van olifanten er financieel voordeel bij hebben om de dieren te beschermen, neemt de stroperij vaak af. De toekomst van deze imposante zoogdieren hangt sterk af van de keuzes die mensen de komende jaren maken.

Veelgestelde vragen over olifanten

Hoe lang wordt een olifant?
Olifanten kunnen heel oud worden. In het wild bereiken ze vaak een leeftijd van zestig tot zeventig jaar. In gevangenschap, zoals in een dierentuin, worden ze soms iets ouder doordat ze beschermd zijn tegen gevaren. De leeftijd hangt af van de soort en de omstandigheden.

Wat eten olifanten?
Olifanten zijn planteneters. Ze eten gras, bladeren, boomschors, fruit en wortels. Een volwassen dier eet wel honderd tot tweehonderd kilo aan plantaardig voedsel per dag. Om genoeg te vinden trekken kuddes soms honderden kilometers door het landschap.

Hoe communiceren olifanten met elkaar?
Olifanten communiceren op verschillende manieren. Ze maken geluiden die mensen kunnen horen, zoals trompetgeluiden en gebrom. Maar ze gebruiken ook trillingen via de grond die mensen niet kunnen waarnemen. Deze zogeheten infrageluiden kunnen over grote afstanden worden overgebracht en opgevangen via de voeten en de slurf.

Hoe lang duurt de dracht van een olifant?
De dracht van een olifant duurt gemiddeld tweeëntwintig maanden. Dat is de langste draagtijd van alle landdieren. Na de geboorte kan het kalfje al snel op eigen benen staan en loopt het binnen een paar uur mee met de kudde.