Nederlandse films die je gezien moet hebben: een reis door eigen cinema

Een goede nederlandse film raakt je op een manier die anders voelt dan een Hollywood productie. Er is iets vertrouwds aan de taal, de landschappen en de humor. Toch wordt de Nederlandse filmindustrie door veel mensen onderschat. Dat is jammer, want er zijn geweldige producties gemaakt die internationaal indruk hebben achtergelaten. Van oorlogsdramas tot psychologische thrillers en intieme familieverhalen: de Nederlandse cinema heeft veel meer te bieden dan de meeste mensen denken.

De regisseurs die Nederland op de kaart zetten

Paul Verhoeven is waarschijnlijk de bekendste Nederlandse regisseur ter wereld. Zijn vroege werk in Nederland legde de basis voor een indrukwekkende carrière. Soldaat van Oranje uit 1977 vertelt het verhaal van Nederlandse studenten tijdens de Tweede Wereldoorlog en geldt tot op de dag van vandaag als een van de beste producties uit ons land. Bijna dertig jaar later maakte Verhoeven Zwartboek, opnieuw een oorlogsverhaal, met Rachel Weisz en een sterk ensemble. Die film was een internationale coproductie, maar voelde door en door Nederlands. Naast Verhoeven is Alex van Warmerdam een naam die je moet kennen. Zijn film Borgman uit 2013 won prijzen op het filmfestival van Cannes en is een van de meest bijzondere Nederlandstalige films ooit gemaakt. Het verhaal is donker, onbegrijpelijk op een prettige manier en laat je lang nadenken.

Genres die goed werken in de Nederlandse cinema

Oorlogsfilms zijn sterk vertegenwoordigd in de Nederlandse filmgeschiedenis, wat niet verrassend is gezien de impact van de Tweede Wereldoorlog op het land. Toch is dat zeker niet het enige genre. De film De Lift van Dick Maas uit 1983 bewees dat Nederland ook goede horrorfilms kan maken. Het verhaal over een lift met een eigen wil klinkt misschien simpel, maar de uitvoering was zo goed dat er later een Amerikaanse remake van werd gemaakt. De Poolse Bruid, Het Diner en Bankier van het Verzet laten zien dat dramafilms het ook goed doen. Nederlandstalige komedies en familiefilms trekken elk jaar veel bezoekers naar de bioscoop. Denk aan titels als Mama is Boos en Vet Hard, die een heel ander publiek aanspreken maar net zo geliefd zijn. Die breedte maakt de Nederlandse filmwereld interessant.

Wat Nederlandse films onderscheidt van andere Europese cinema

Vergeleken met grote filmlanden als Frankrijk of Italië heeft Nederland een bescheiden filmindustrie. Toch heeft dat een voordeel: Nederlandse regisseurs werken vaak met kleinere budgetten en zoeken daardoor naar originele invalshoeken. Dat leidt tot films die persoonlijker aanvoelen en minder voorspelbaar zijn. De Nederlandstalige cinema richt zich ook vaker op herkenbare alledaagse situaties. De humor is droog, de dialogen zijn realistisch en de personages hebben zelden superheldenkwaliteiten. Dat geeft films een nuchterheid die typisch Nederlands is. Tegelijk zijn er producties die experimenteler zijn, zoals het werk van regisseur Johan van der Keuken, die de grens tussen documentaire en speelfilm verkende. Die combinatie van nuchtere realisme en artistieke vrijheid maakt de Nederlandse productie uniek binnen Europa.

Waar je Nederlandse films kunt kijken

Veel klassieke en moderne Nederlandse films zijn tegenwoordig makkelijk te vinden. Streamingdiensten zoals Netflix, Videoland en NPO Plus hebben een groeiend aanbod van Nederlandstalig werk. Videoland heeft zich de afgelopen jaren sterk gericht op Nederlandse content, zowel series als films. NPO Plus is handig voor oudere klassiekers en arthouse titels die je niet snel ergens anders vindt. In de bioscoop draaien elk jaar nieuwe Nederlandse producties, vaak rond de herfst en winter wanneer de grote releases worden verwacht. Filmfestivals zoals het Nederlands Film Festival in Utrecht, dat elk jaar in september plaatsvindt, zijn een uitstekende manier om nieuw talent te ontdekken. Daar worden ook de Gouden Kalveren uitgereikt, de belangrijkste filmprijzen van Nederland. Voor wie dieper wil gaan, biedt EYE Filmmuseum in Amsterdam toegang tot een enorm archief van historische Nederlandse producties.

Veelgestelde vragen

Welke Nederlandse film wordt het meest gezien internationaal?
Soldaat van Oranje en Zwartboek van Paul Verhoeven worden internationaal het meest gezien en besproken. Zwartboek trok bij release in meerdere landen volle bioscopen en wordt nog steeds beschouwd als een van de beste Europese oorlogsfilms.

Wat is het Nederlands Film Festival?
Het Nederlands Film Festival is een jaarlijks evenement dat plaatsvindt in Utrecht, meestal in september. Tijdens het festival worden nieuwe Nederlandse films vertoond en worden de Gouden Kalveren uitgereikt. Dat zijn de belangrijkste filmprijzen voor Nederlandse cinema.

Zijn er Nederlandse films die een Oscar hebben gewonnen?
Nederland heeft meerdere keren een film ingezonden voor de Oscar voor beste internationale film, maar een daadwerkelijke overwinning is nog niet behaald. Antonia uit 1995 van Marleen Gorris won die Oscar wel, maar dat was een Nederlandstalige coproductie met internationale financiering.

Hoe ondersteunt Nederland zijn filmindustrie?
De Nederlandse filmindustrie wordt voor een groot deel gefinancierd via het Nederlands Filmfonds. Dat is een overheidsinstelling die subsidies verstrekt aan regisseurs en producenten. Zonder die steun zouden veel artistieke en kleinere producties nooit gemaakt worden.