Privacy en Google: wat weet Google over jou en wat kun je eraan doen?

Google verzamelt een grote hoeveelheid persoonlijke gegevens over jou, elke dag opnieuw. Denk aan je zoekgeschiedenis, je locatie, de apps die je gebruikt en de video’s die je bekijkt op YouTube. Dat is de kern van privacy bij Google: het bedrijf bouwt een gedetailleerd profiel van jou op, en dat profiel gebruikt het om advertenties te tonen en diensten te verbeteren. Gelukkig heb je meer controle over die gegevens dan veel mensen denken.

Welke gegevens verzamelt Google precies?

Google legt in zijn privacybeleid (te vinden op policies.google.com) uit welke soorten gegevens het verzamelt. Die vallen ruwweg uiteen in drie categorieën. Eerst zijn er de gegevens die je zelf opgeeft, zoals je naam, e-mailadres en telefoonnummer bij het aanmaken van een Google-account. Dan zijn er de gegevens die ontstaan door je gebruik van Google-diensten: zoekopdrachten, Gmail-berichten, Google Maps-routes, YouTube-kijkgedrag en aankopen via Google Pay. Ten slotte verzamelt Google technische gegevens over je apparaat, zoals je IP-adres, browsertype en besturingssysteem.

Wat veel mensen verrast, is dat Google ook gegevens verzamelt als je niet bent ingelogd. Via cookies en vergelijkbare technieken herkent Google je browser op websites die gebruikmaken van Google-diensten, zoals Google Analytics of Google Ads. Zo kan Google je gedrag op een groot deel van het internet volgen, ook buiten zijn eigen platformen.

Waarom verzamelt Google al deze informatie?

De voornaamste reden is reclame. Google verdient verreweg het grootste deel van zijn inkomsten met gepersonaliseerde advertenties. Hoe meer het weet over jouw interesses, gewoonten en locatie, hoe gerichter het advertenties kan verkopen aan bedrijven. Daarnaast gebruikt Google de gegevens om zijn diensten te verbeteren: betere zoekresultaten, nauwkeurigere routebeschrijvingen en slimmere auto-aanvulling in Gmail.

Google stelt in zijn privacybeleid ook dat gegevens worden gebruikt voor beveiliging, bijvoorbeeld om verdachte inlogpogingen te detecteren. Dat is een legitiem doel, maar het neemt niet weg dat hetzelfde dataprofiel ook commercieel wordt benut. Het is dus niet zwart-wit: de dataverzameling heeft zowel voordelen voor de gebruiker als voordelen voor Google zelf.

Wat zijn je rechten als het gaat om privacy bij Google?

Binnen de Europese Unie ben je goed beschermd door de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Google is als verwerkingsverantwoordelijke verplicht om je een aantal rechten te geven. De belangrijkste zijn:

  • Inzagerecht: je kunt opvragen welke gegevens Google over jou heeft.
  • Recht op correctie: onjuiste gegevens mag je laten aanpassen.
  • Recht op verwijdering: je kunt Google vragen bepaalde gegevens te wissen (het “recht om vergeten te worden”).
  • Recht op bezwaar: je kunt bezwaar maken tegen bepaald gebruik van je gegevens, zoals gepersonaliseerde advertenties.
  • Recht op gegevensoverdraagbaarheid: je kunt je gegevens downloaden en meenemen naar een andere dienst.

Je kunt al je Google-gegevens inzien en downloaden via Google Takeout (takeout.google.com). Dit geeft een goed beeld van hoeveel informatie Google daadwerkelijk heeft opgeslagen.

Zo beperk je wat Google over jou weet

Je hoeft niet alles te accepteren. Via je Google-account (myaccount.google.com) kun je stap voor stap je privacy-instellingen aanpassen. De meest effectieve maatregelen op een rij:

  • Webactiviteit uitzetten: ga naar “Gegevens en privacy” en zet “Activiteiten op internet en in apps” uit. Google slaat dan je zoekgeschiedenis niet meer op in je profiel.
  • Locatiegeschiedenis uitschakelen: zet “Locatiegeschiedenis” uit als je niet wil dat Google je bewegingen bijhoudt.
  • Automatisch verwijderen instellen: kies dat gegevens automatisch worden gewist na 3 of 18 maanden.
  • Gepersonaliseerde advertenties uitzetten: ga naar “Advertentie-instellingen” en schakel personalisatie uit.
  • Incognito-modus gebruiken: in incognito slaat je browser geen geschiedenis op, maar Google kan je via je IP-adres nog steeds gedeeltelijk herkennen als je bent ingelogd.

Wil je nog verder gaan, dan kun je overstappen op een privacy-vriendelijkere zoekmachine zoals DuckDuckGo of Brave Search. Die sturen je zoekopdrachten niet door naar Google en bouwen geen profiel op.

Wordt Google gecontroleerd op privacy?

Ja, en dat is niet altijd goed nieuws voor het bedrijf. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) in Nederland en toezichthouders in andere EU-landen hebben Google meerdere keren beboet voor overtredingen van de AVG. Zo legde de Franse privacytoezichthouder CNIL Google in 2022 een boete op van 150 miljoen euro vanwege het moeilijk maken van het weigeren van cookies. Dit soort handhaving laat zien dat de regelgeving serieus wordt genomen, ook al heeft Google als groot bedrijf veel middelen om juridische procedures te voeren.

Als je een klacht hebt over hoe Google met jouw gegevens omgaat, kun je die indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens via autoriteitpersoonsgegevens.nl. De AP is de officiële toezichthouder in Nederland op het gebied van gegevensbescherming.

Veelgestelde vragen over privacy en Google

Leest Google mijn Gmail-berichten?
Google scant de inhoud van Gmail-berichten geautomatiseerd, onder andere voor spamdetectie en om functies zoals “Slim opstellen” mogelijk te maken. Volgens zijn privacybeleid gebruikt Google de inhoud van persoonlijke berichten niet voor gepersonaliseerde advertenties, maar de automatische verwerking vindt wel degelijk plaats.

Kan ik al mijn Google-gegevens verwijderen?
Ja. Via myaccount.google.com kun je per dienst je geschiedenis wissen. Als je je account volledig verwijdert, worden je gegevens binnen een bepaalde periode gewist, al geldt dit niet altijd voor back-ups of gegevens die Google om wettelijke redenen moet bewaren.

Is een Google-account zonder gegevens mogelijk?
Nee, een volledig anoniem Google-account bestaat niet. Voor sommige diensten heb je een account nodig, en daarmee lever je altijd minimaal een e-mailadres en technische gegevens aan. Wie zo min mogelijk gegevens wil delen, gebruikt Google-diensten het best zonder account en via een browser met goede privacybescherming, zoals Firefox met uBlock Origin.

Het is verstandig om je Google-privacy-instellingen regelmatig te controleren, zeker na updates van de diensten. Google past zijn beleid en de bijbehorende standaardinstellingen regelmatig aan, en die standaard is zelden de meest privacyvriendelijke optie. Een kwartier per jaar de instellingen doorlopen, is genoeg om veel onnodige dataverzameling te voorkomen.