Aangifte doen van een privacyschending: zo pak je het aan

Een aangifte van een privacyschending doe je in Nederland niet bij de politie, maar bij de Autoriteit Persoonsgegevens (AP). De AP is de toezichthouder die klachten over schendingen van de privacywetgeving (de AVG) behandelt. Je kunt je melding digitaal indienen via het officiële klachtenformulier op klachten.autoriteitpersoonsgegevens.nl. Hieronder lees je precies wanneer je dit doet, wat je invult en wat je kunt verwachten.

Wanneer is er sprake van een privacyschending?

Van een privacyschending is sprake als iemand, een bedrijf of een organisatie jouw persoonsgegevens verwerkt zonder dat daar een wettelijke grondslag voor is. Denk aan het doorverkopen van jouw gegevens zonder toestemming, het gebruik van jouw e-mailadres voor reclamedoeleinden terwijl je dat nooit hebt opgegeven, of een ex-partner die via een app jouw locatie bijhoudt zonder dat jij dat weet.

Niet elke vervelende situatie valt onder de AVG. Als iemand jou beledigt op straat of een foto van jou maakt in een openbare ruimte, is dat niet automatisch een privacyschending in de zin van de wet. Er moet een verwerking van persoonsgegevens zijn, door een organisatie of persoon die daarvoor geen geldige reden heeft.

Aangifte privacyschending: bij de AP of de politie?

De term “aangifte” is hier wat misleidend. Bij de politie doe je aangifte van een strafbaar feit, zoals identiteitsfraude of stalking via digitale middelen. Gaat het puur om een schending van de privacywetgeving (de AVG), dan is de juiste stap een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Dit heet formeel geen “aangifte”, maar heeft een vergelijkbaar effect: de AP kan een onderzoek starten en een boete opleggen aan de verantwoordelijke partij.

Is er ook sprake van een strafbaar feit, zoals iemand die jouw gegevens gebruikt om geld van je te stelen of je te chanteren? Dan doe je daarvoor wel aangifte bij de politie, naast de melding bij de AP.

Stap voor stap een klacht indienen bij de AP

Bereid je melding goed voor. Hoe concreter je informatie, hoe groter de kans dat de AP actie onderneemt.

• Stap 1: Leg bewijs vast. Sla e-mails, screenshots, brieven of andere bewijzen op voordat je de klacht indient. Bewijs verdwijnt soms snel.
• Stap 2: Neem eerst contact op met de verantwoordelijke. De AP verwacht dat je eerst zelf bij de organisatie of persoon aan de bel trekt. Stuur een schriftelijk verzoek en bewaar de reactie (of het uitblijven ervan).
• Stap 3: Ga naar het klachtenformulier. Bezoek klachten.autoriteitpersoonsgegevens.nl en kies de optie “tip of klacht over een privacyschending”.
• Stap 4: Vul je gegevens en de situatie in. Beschrijf zo concreet mogelijk: wie heeft wat gedaan, welke persoonsgegevens zijn betrokken, en wat je zelf al hebt geprobeerd.
• Stap 5: Dien de klacht in en bewaar de bevestiging. Je ontvangt een bevestiging van ontvangst. De AP beoordeelt daarna of er aanleiding is voor onderzoek.

Wat doet de AP met jouw klacht?

De AP bekijkt elke klacht, maar behandelt niet alle meldingen individueel met een uitgebreid onderzoek. Als veel mensen klagen over dezelfde organisatie, of als de schending ernstig genoeg is, kan de AP een formeel onderzoek starten. Dit kan uitmonden in een waarschuwing, een last onder dwangsom, of een boete voor de verantwoordelijke organisatie. De AP maakt de uitkomst soms openbaar, maar informeert je niet altijd persoonlijk over het verdere verloop.

Verwacht dus niet automatisch dat jouw specifieke situatie volledig wordt opgelost via de AP. De AP treedt op als toezichthouder in het algemeen belang, niet als jouw persoonlijke advocaat.

Andere opties naast de klacht bij de AP

Wil je zelf actie ondernemen of schadevergoeding eisen? Dan kun je ook naar de rechter stappen. Op basis van de AVG heb je het recht om een civiele procedure te starten tegen de partij die jouw gegevens heeft misbruikt. Dit is een langere weg, maar kan wel leiden tot een directe schadevergoeding.

Heb je te maken met een datalek bij je eigen organisatie en wil je dat melden? Dat gaat via een apart formulier op dezelfde website van de AP, specifiek bedoeld voor datalekken. Dat is een andere procedure dan een klacht over een privacyschending van een externe partij.

Een klacht indienen bij de AP is gratis en relatief eenvoudig. Het kost je vooral tijd om het bewijs op orde te krijgen en de situatie goed te beschrijven. Doe dat zorgvuldig: een concrete, goed gedocumenteerde melding vergroot de kans dat de AP er iets mee doet aanzienlijk.