WhatsApp privacy: wat weet de app écht over jou?

WhatsApp gebruikt end-to-end-encryptie, wat betekent dat de inhoud van je berichten versleuteld is en alleen jij en de ontvanger die kunnen lezen. Toch is de privacy op WhatsApp slechter dan veel mensen denken, en slechter dan bij alternatieven zoals Signal. De reden: WhatsApp verzamelt veel zogeheten metadata, en die zegt meer over je dan je zou verwachten.

WhatsApp is eigendom van Meta (het moederbedrijf van Facebook en Instagram). Die combinatie is precies waar het knelt als het om jouw privacy gaat.

Wat is metadata en waarom doet het ertoe voor WhatsApp-privacy?

Metadata is informatie over je communicatie, niet de inhoud zelf. Denk aan: met wie je praat, hoe vaak, hoe lang, op welk tijdstip, en vanaf welk apparaat. WhatsApp verzamelt dit soort gegevens wel. Bits of Freedom, een Nederlandse organisatie voor digitale burgerrechten, beschreef dit in 2023 treffend: de communicatie zelf is vertrouwelijk, maar de metadata lopen via de servers van Meta.

Wat kan iemand met metadata? Meer dan je denkt. Als je dagelijks om 23:00 uur lang belt met één persoon, zegt dat iets over jullie relatie. Als je vlak voor een sollicitatiegesprek een headhunter appte, is dat zichtbaar. De inhoud blijft verborgen, maar het patroon niet.

Welke gegevens deelt WhatsApp met Meta?

Volgens het privacybeleid van WhatsApp deelt de app onder meer de volgende informatie met Meta:

  • Je telefoonnummer en profielinformatie
  • Je IP-adres (waarmee je locatie globaal te bepalen is)
  • Informatie over je apparaat (merk, besturingssysteem, batterijniveau)
  • Hoe laat en hoe vaak je de app gebruikt
  • Met hoeveel mensen je communiceert (niet wie, maar het aantal)
  • Je contactenlijst, als je die toestemming hebt gegeven

Meta gebruikt deze gegevens voor advertentiedoeleinden. Je ziet de gevolgen daarvan niet in WhatsApp zelf, maar wel op Facebook en Instagram, waar advertenties mede op basis van dit soort signalen worden gepersonaliseerd.

Het contactenprobleem: ook anderen betalen de prijs

Een onderschat probleem is dat WhatsApp je volledige contactenlijst kan inlezen als je daarvoor toestemming geeft. Dat betekent dat niet alleen jouw gegevens worden gedeeld, maar ook de telefoonnummers van mensen in jouw telefoon die zelf nooit akkoord zijn gegaan met het privacybeleid van WhatsApp of Meta. Dit is een van de redenen waarom privacyorganisaties zoals Bits of Freedom WhatsApp als problematisch bestempelen.

Hoe verschilt dit van Signal?

Signal, een veelgenoemd alternatief, gebruikt dezelfde end-to-end-encryptie voor de berichtinhoud, maar verzamelt nauwelijks metadata. Signal is een non-profitorganisatie en heeft geen advertentiemodel. De app slaat zo min mogelijk op: alleen je telefoonnummer om een account aan te maken, en niets meer. Er is geen moederbedrijf dat commercieel belang heeft bij jouw gedragspatronen.

Telegram wordt ook vaak genoemd als alternatief, maar is juist minder veilig dan WhatsApp op het punt van encryptie. Standaard zijn Telegram-gesprekken niet end-to-end-versleuteld; dat is alleen zo in de speciale “geheime chats”. Voor privacy is Signal de veiligste keuze van de drie.

Wat kun je zelf doen om je WhatsApp-privacy te verbeteren?

Wil je WhatsApp blijven gebruiken maar wel bewuster omgaan met je privacy? Dan zijn er een paar concrete stappen die direct verschil maken:

  • Beperk de contactentoegang. Geef WhatsApp geen toestemming om je volledige contactenlijst in te lezen, of verwijder de toestemming alsnog via de instellingen van je telefoon.
  • Schakel leesbevestigingen uit. Blauwe vinkjes vertellen anderen precies wanneer je hun bericht las. Je zet dit uit via Instellingen, Privacy, Leesbevestigingen.
  • Beperk wie je profielfoto en status ziet. Stel dit in op “Mijn contacten” of “Niemand” in plaats van “Iedereen”.
  • Stel je “online”-status in. Je kunt verbergen wanneer je voor het laatst online was via Instellingen, Privacy, Laatst gezien.
  • Gebruik verdwijnende berichten. WhatsApp biedt de optie om berichten automatisch te laten verdwijnen na 24 uur, 7 dagen of 90 dagen.

Veelgestelde vragen over WhatsApp en privacy

Leest WhatsApp mijn berichten mee?
De inhoud van je berichten niet. Dankzij end-to-end-encryptie kan WhatsApp de tekst van je berichten niet inzien. Wat de app wel ziet, is wie je schrijft, wanneer en hoe vaak.

Is WhatsApp veilig voor gevoelige informatie?
Voor zeer gevoelige informatie, zoals medische gegevens, juridische zaken of zakelijk vertrouwelijke communicatie, is Signal een betere keuze. WhatsApp is voldoende veilig voor dagelijks gebruik, maar de metadata-kwestie blijft een reëel punt van aandacht.

Kan WhatsApp mij afluisteren via de microfoon?
WhatsApp heeft alleen toegang tot je microfoon als je actief een gesprek voert of een spraakbericht opneemt. Er is geen bewijs dat de app buiten die momenten meeluistert. Controleer je app-machtigingen als je het zeker wilt weten.

Kan de overheid mijn WhatsApp-berichten opvragen?
De berichtinhoud niet, want die is versleuteld en ook WhatsApp zelf heeft er geen toegang toe. Metadata kan in bepaalde landen wel worden opgevraagd via een rechtelijk bevel, afhankelijk van de wet- en regelgeving.

WhatsApp is voor de meeste mensen veilig genoeg voor gewone gesprekken, maar het is geen privacyvriendelijke app in de brede zin. De encryptie beschermt je berichten, maar Meta verzamelt ondertussen een gedetailleerd beeld van hoe, wanneer en met wie jij communiceert. Wie zijn privacy echt serieus neemt, kiest voor Signal. Wie WhatsApp wil blijven gebruiken, doet er goed aan in elk geval de contactentoegang te beperken en de privacyinstellingen kritisch door te lopen.