Artikel 15 AVG: recht van inzage uitgelegd

Artikel 15 van de AVG geeft je het recht om bij een organisatie op te vragen welke persoonsgegevens zij over jou verwerken en waarom. Dit wordt het recht van inzage genoemd. Je kunt dit recht uitoefenen bij elke organisatie die jouw gegevens verwerkt, of dat nu een webshop, werkgever, gemeente of zorginstelling is. De organisatie is verplicht om je binnen één maand een volledig antwoord te geven.

Wat staat er precies in artikel 15 AVG?

Artikel 15 van de AVG (officieel de Algemene Verordening Gegevensbescherming, of in het Engels de GDPR) regelt twee dingen: het recht om te weten of een organisatie jouw gegevens verwerkt, en het recht op een kopie van die gegevens. Als je een inzageverzoek doet, moet de organisatie je in elk geval vertellen:

de doeleinden waarvoor ze jouw gegevens verwerken
welke categorieën van persoonsgegevens het gaat om
aan welke ontvangers of categorieën van ontvangers de gegevens worden of zijn verstrekt
hoe lang de gegevens worden bewaard, of als dat niet mogelijk is, welke criteria daarvoor worden gebruikt
dat je het recht hebt om gegevens te laten corrigeren, wissen of beperken
dat je het recht hebt om bezwaar te maken
dat je het recht hebt een klacht in te dienen bij een toezichthouder (in Nederland: de Autoriteit Persoonsgegevens)
waar de gegevens vandaan komen als ze niet rechtstreeks bij jou zijn verzameld
of er sprake is van geautomatiseerde besluitvorming, inclusief profilering, en wat de logica en de gevolgen daarvan zijn

Worden jouw gegevens doorgegeven aan een land buiten de EU of een internationale organisatie? Dan moet de organisatie je ook informeren over de waarborgen die daarvoor gelden.

Het recht op een kopie van je gegevens

Naast de informatieplicht hierboven geeft artikel 15 AVG je ook recht op een gratis kopie van de persoonsgegevens zelf. Dit is een concreet document of bestand waaruit blijkt welke gegevens de organisatie over jou heeft. Vraag je meerdere kopieën op, dan mag de organisatie voor extra exemplaren een redelijke vergoeding in rekening brengen op basis van de administratieve kosten.

Vraag je de kopie digitaal aan, dan moet de organisatie de gegevens in een gangbaar elektronisch formaat verstrekken. Denk aan een pdf of csv-bestand. Je mag de kopie ook op papier ontvangen als je dat aangeeft.

Hoe doe je een inzageverzoek?

Er is geen vaste vorm vereist voor een inzageverzoek op basis van artikel 15 AVG. Je kunt een e-mail sturen, een brief schrijven of gebruikmaken van een contactformulier op de website van de organisatie. Sommige organisaties hebben een speciaal formulier voor privacyverzoeken. Zorg dat je duidelijk aangeeft dat het om een inzageverzoek gaat en wie je bent, zodat de organisatie jouw identiteit kan vaststellen.

De organisatie mag jou om een identiteitsbewijs vragen om zeker te zijn dat ze de gegevens aan de juiste persoon verstrekken. Ze mogen echter niet meer gegevens opvragen dan nodig is voor die verificatie. Stuur bij twijfel een kopie van je ID waarop je het BSN en de pasfoto hebt afgeschermd, want die gegevens zijn voor dit doel niet nodig.

Termijn en weigering

Na ontvangst van je verzoek heeft de organisatie één maand de tijd om te reageren. Bij complexe of veel verzoeken mag deze termijn met twee maanden worden verlengd, maar dan moet de organisatie je binnen de eerste maand laten weten dat er uitstel is en waarom.

Een organisatie mag een inzageverzoek in uitzonderlijke gevallen weigeren of beperken. Dat is alleen toegestaan als jouw verzoek “kennelijk ongegrond of buitensporig” is, bijvoorbeeld omdat je dezelfde informatie herhaaldelijk opvraagt zonder nieuwe reden. De organisatie moet die weigering schriftelijk onderbouwen. Weigert een organisatie ten onrechte, dan kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens of naar de rechter stappen.

Wat zijn de grenzen van het inzagerecht?

Artikel 15 AVG geldt voor jouw eigen gegevens. Je kunt via dit recht geen informatie opvragen over andere personen. Staan er in jouw dossier ook persoonsgegevens van anderen, dan mag de organisatie die weglakken voordat ze het document met jou deelt. Het inzagerecht geeft je dus inzicht in wat een organisatie over jou weet, niet in wat er over anderen is vastgelegd.

Sommige sectoren kennen aanvullende regels. In de zorg geldt bijvoorbeeld de Wet op de geneeskundige behandelingsovereenkomst (WGBO), die naast de AVG van toepassing is. Voor medische dossiers gelden dan beide wettelijke kaders naast elkaar.

Veelgestelde vragen over artikel 15 AVG

Mag een organisatie kosten in rekening brengen voor een inzageverzoek?
Nee, de eerste kopie is altijd gratis. Alleen voor extra exemplaren mag een redelijke vergoeding worden gevraagd.

Wat als de organisatie niet reageert?
Dan kun je een klacht indienen bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Die kan handhavend optreden en zo nodig een boete opleggen aan de organisatie.

Geldt artikel 15 AVG ook voor werkgevers?
Ja. Je kunt bij je werkgever opvragen welke persoonsgegevens zij over jou bewaren, inclusief gegevens uit personeelsdossiers, salarisadministratie en eventuele beoordelingsverslagen.

Kan ik als ouder inzage opvragen voor mijn kind?
Dat hangt af van de leeftijd. Voor kinderen jonger dan 16 jaar kunnen ouders of wettelijke vertegenwoordigers in de meeste gevallen namens het kind een verzoek indienen.

Artikel 15 AVG is een praktisch instrument om grip te houden op wie wat over jou weet. Een inzageverzoek kost niets en is makkelijk zelf in te dienen. Krijg je geen of een onvolledig antwoord, dan heeft de Autoriteit Persoonsgegevens de bevoegdheid om dat te handhaven.