Bodycam en de AVG: wat mag wel en wat mag niet?

Het gebruik van een bodycam valt onder de AVG (Algemene Verordening Gegevensbescherming), omdat de camera persoonsgegevens vastlegt van mensen die in beeld komen. Dat geldt zowel voor overheidsinstanties als voor private organisaties. De regels bepalen wanneer je beelden mag opnemen, hoe je die mag bewaren en wat je de betrokkene moet vertellen.

Het Europese Hof van Justitie heeft in een arrest verduidelijkt dat het verzamelen van gegevens via een bodycam in het openbaar vervoer geldt als directe verzameling van gegevens bij de betrokkene. Dat heeft concrete gevolgen voor de verplichtingen die op de organisatie rusten die de camera gebruikt.

Wanneer mag je een bodycam gebruiken onder de AVG?

De AVG staat het gebruik van een bodycam alleen toe als er een geldige rechtsgrond is. Voor overheidsorganisaties is dat vaak een wettelijke taak, zoals de handhaving van openbare orde. Voor private bedrijven, zoals beveiligers of conducteurs in het openbaar vervoer, is de rechtsgrond meestal het gerechtvaardigd belang of een specifieke wettelijke bevoegdheid. Toestemming als rechtsgrond werkt hier in de praktijk zelden, omdat mensen die je in een openbare ruimte tegenkomt die toestemming niet vrijelijk kunnen geven.

Daarnaast geldt het beginsel van dataminimalisatie: je neemt alleen op wat noodzakelijk is voor het doel. Een bodycam die continu filmt zonder aanleiding, voldoet daar al snel niet aan. Veel organisaties kiezen daarom voor een systeem waarbij de camera in standby staat en de drager zelf de opname start bij een incident.

Informatieplicht: wat moet je de betrokkene vertellen?

Omdat het gaat om directe gegevensverzameling bij de betrokkene, gelden de informatieverplichtingen uit artikel 13 van de AVG. Dat betekent dat de persoon die wordt gefilmd op het moment van de opname geïnformeerd moet worden over:

  • wie de verwerkingsverantwoordelijke is (de organisatie achter de camera)
  • voor welk doel de beelden worden opgenomen
  • hoe lang de beelden worden bewaard
  • of de beelden worden gedeeld met derden, zoals politie of justitie
  • welke rechten de betrokkene heeft, waaronder inzage en bezwaar

In de praktijk gebeurt dit via een zichtbaar bordje of een mondeling bericht (“deze medewerker draagt een bodycam”). Het is belangrijk dat die informatie daadwerkelijk bereikbaar is, niet alleen in de kleine lettertjes van een website.

Bewaartermijn en toegang tot de beelden

De AVG schrijft voor dat je beelden niet langer bewaart dan noodzakelijk. Voor bodycambeelden zonder incident geldt in de meeste praktijkrichtlijnen een korte bewaartermijn, naar schatting tussen de 24 uur en 4 weken in 2025, afhankelijk van de sector en het vastgestelde doel. Beelden waarop een incident staat, mogen langer bewaard blijven als dat nodig is voor een klachtenprocedure of strafrechtelijk onderzoek.

De toegang tot de beelden moet beperkt zijn. Niet iedereen binnen de organisatie mag de opnames bekijken. Leg vast wie toegang heeft, onder welke voorwaarden en hoe dat wordt gelogd. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) kan hierop controleren.

Bodycam in het openbaar vervoer: het EU-Hof-arrest

Het Europese Hof van Justitie heeft bevestigd dat het gebruik van bodycams door controleurs in het openbaar vervoer valt onder de directe gegevensverzameling zoals bedoeld in de AVG. Dat klinkt technisch, maar de praktische betekenis is duidelijk: de organisatie die de bodycam inzet, moet de betrokkene op het moment van opname informeren. Je kunt de informatieplicht niet achteraf afhandelen of afschuiven naar een algemene privacyverklaring die niemand leest.

Dit arrest is relevant voor alle sectoren waar medewerkers in contact staan met het publiek en bodycams dragen, van ov-controleurs tot beveiligers en handhavers.

Praktische checklist voor organisaties

  • Stel een duidelijk bodycambeleid op en leg dit vast in een verwerkingsregister.
  • Bepaal de rechtsgrond voor het gebruik van de camera.
  • Zorg voor zichtbare en begrijpelijke informatie voor mensen die gefilmd worden.
  • Beperk de bewaartermijn tot wat echt noodzakelijk is.
  • Regel wie toegang heeft tot de beelden en log dat.
  • Voer een Data Protection Impact Assessment (DPIA) uit als het gebruik grootschalig is of bijzondere risico’s met zich meebrengt.

Bij twijfel over de juiste toepassing van de AVG bij bodycams kun je terecht bij de Autoriteit Persoonsgegevens. Die publiceert richtsnoeren en beantwoordt vragen van organisaties. Hoe concreter je beleid op papier staat, hoe sterker je positie is als er een klacht of controle komt.