Id-fraude voorkomen: zo bescherm je je identiteitsbewijs

Id-fraude voorkomen begint bij één eenvoudige maatregel: maak je burgerservicenummer (BSN) onleesbaar op elke kopie van je identiteitsbewijs die je afgeeft. Met je BSN alleen kunnen criminelen al veel schade aanrichten, zoals het afsluiten van abonnementen of leningen op jouw naam. Door dat ene getal te doorstrepen of te bewerken, sluit je de meest gebruikte deur voor identiteitsfraude.

Waarom een kopie van je id zo gevaarlijk is

Een kopie van je paspoort of identiteitskaart bevat meer gevoelige informatie dan je denkt: je volledige naam, geboortedatum, adres (op sommige documenten), documentnummer én je BSN. Samen zijn dat de bouwstenen voor iemand die jouw identiteit wil misbruiken. Criminelen kunnen met die gegevens een telefoonabonnement afsluiten, een lening aanvragen of zelfs een bankrekening openen op jouw naam.

Het gevaar zit hem in hoe vaak je een kopie moet afgeven. Denk aan nieuwe werkgevers, woningverhuurders, zorgverzekeraars of sportclubs. Elke kopie die ergens in een la belandt, is een potentieel risico als die organisatie de gegevens niet goed beveiligt.

Zo voorkom je id-fraude bij het afgeven van een kopie

De Rijksoverheid adviseert een paar concrete stappen voordat je een kopie afgeeft:

• Maak je BSN onleesbaar. Zet een dikke streep door het BSN met een zwarte stift, of bewerk de kopie digitaal zodat het nummer niet meer leesbaar is. Het BSN staat op de voorkant van je identiteitskaart en in het paspoort.
• Schrijf het doel op de kopie. Noteer voor wie de kopie bedoeld is en de datum, bijvoorbeeld “Kopie tbv woningverhuurder, 1 juni 2025”. Zo kan de kopie niet opnieuw worden gebruikt voor een ander doel.
• Verberg de pasfoto als dat mag. Sommige organisaties hoeven je foto niet te zien. Check of de ontvangende partij de foto echt nodig heeft voor het doel waarvoor ze de kopie vragen.
• Gebruik de KopieID-app. De Rijksoverheid heeft een gratis app (KopieID) waarmee je eenvoudig een bewerkte kopie maakt. De app laat je automatisch het BSN, de pasfoto of het documentnummer afdekken en voegt een watermerk toe met het doel van de kopie.

Wanneer mag een organisatie eigenlijk om een kopie vragen?

Niet iedereen heeft het recht om een kopie van je id te bewaren. Een werkgever mag dat voor de loonheffing; zij zijn wettelijk verplicht je identiteit te controleren. Maar een sportclub, verhuurder of webshop heeft in de meeste gevallen geen wettelijke grondslag om een kopie te bewaren met alle gegevens zichtbaar. Je mag vragen waarvoor de kopie nodig is en welke gegevens de organisatie echt nodig heeft. Geef nooit meer dan noodzakelijk.

Onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) moeten organisaties kunnen uitleggen waarom ze persoonsgegevens verwerken. Als ze dat niet kunnen, hoef je geen volledige kopie te geven. Je kunt dan een bewerkte versie aanbieden met alleen de informatie die zij echt nodig hebben.

Wat doe je als het toch misgaat?

Vermoed je dat iemand jouw gegevens misbruikt? Meld het zo snel mogelijk bij de politie en vraag een officiële aangifte aan. Neem ook contact op met de organisatie waar de fraude heeft plaatsgevonden, zoals een bank of telefoonaanbieder, en laat weten dat het om misbruik van jouw identiteit gaat. Je kunt daarnaast een signaal plaatsen bij het Centraal Meldpunt Identiteitsfraude (CMI) van de Rijksoverheid, zodat je extra bescherming krijgt bij toekomstige verificaties.

Bewaar daarnaast goed bij welke organisaties je ooit een kopie hebt afgegeven. Als jouw gegevens ergens opduiken, weet je dan sneller waar het lek kan zitten.

Id-fraude voorkomen vraagt weinig moeite, maar heeft veel effect. Doorstreep je BSN, schrijf het doel op de kopie en vraag altijd waarom een organisatie je gegevens nodig heeft. Die drie stappen samen maken het voor fraudeurs een stuk moeilijker om iets met een kopie van jouw identiteitsbewijs te doen.