Verdacht van oplichting: wat betekent dat juridisch en wat gebeurt er dan?

Als iemand verdacht wordt van oplichting, betekent dat dat de politie of het Openbaar Ministerie (OM) concrete aanwijzingen heeft dat diegene een ander bewust heeft misleid om er financieel beter van te worden. De verdenking is nog geen veroordeling, maar heeft wel direct gevolgen: van aanhouding tot voorlopige hechtenis.

Wanneer ben je verdacht van oplichting?

Van een verdenking is sprake zodra er een redelijk vermoeden bestaat dat iemand een strafbaar feit heeft gepleegd. Bij oplichting gaat het om artikel 326 van het Wetboek van Strafrecht. De kern: iemand heeft een ander door listige kunstgrepen, een valse naam of een valse hoedanigheid bewogen iets af te geven, geld te betalen of een schuld aan te gaan.

Een bekende situatie is de zogenoemde verhuurzwendel: iemand biedt een woning of vakantiewoning te huur aan, incasseert de aanbetaling of huur, en verdwijnt daarna. De “verhuurder” bestond nooit of had de sleutel nooit in handen. Dit is ook het type zaak dat in 2019 speelde, waarbij een 29-jarige man door de rechter-commissaris in bewaring werd gesteld op verdenking van oplichting met een huurwoning.

Wat gebeurt er na de verdenking?

Na aanhouding volgt eerst een verhoor door de politie. De verdachte mag daarbij zwijgen (zwijgrecht) en heeft recht op een advocaat. Daarna beslist de officier van justitie of de zaak verder gaat of wordt geseponeerd. Als er reden is om aan te nemen dat de verdachte vlucht, bewijs vernietigt of opnieuw de fout in gaat, kan de officier van justitie vorderen dat de rechter-commissaris de verdachte in bewaring stelt.

Bewaring duurt maximaal veertien dagen. Daarna kan de rechtbank de voorlopige hechtenis met maximaal negentig dagen verlengen (gevangenhouding). Gedurende die tijd loopt het strafrechtelijk onderzoek door. De verdachte zit vast, maar is nog steeds onschuldig totdat een rechter anders oordeelt.

Wat zijn de mogelijke straffen bij een veroordeling voor oplichting?

Oplichting is een misdrijf. De maximale gevangenisstraf bij een veroordeling is vier jaar. Bij grootschalige fraude, meerdere slachtoffers of hoge bedragen eist het OM in de praktijk vaak hogere straffen of een combinatie van gevangenisstraf en een geldboete. De rechter kijkt naar de ernst van de feiten, het aantal slachtoffers en het geschade bedrag.

Naast de strafrechtelijke sanctie kan de rechter de verdachte verplichten de schade aan de slachtoffers te vergoeden via een schadevergoedingsmaatregel. Slachtoffers kunnen zich ook als benadeelde partij voegen in het strafproces om hun schade vergoed te krijgen.

Rechten van de verdachte

Een verdenking is geen bewijs van schuld. De verdachte heeft het recht om te zwijgen, recht op rechtsbijstand en recht op inzage in de stukken van het dossier. Een advocaat kan de rechtbank verzoeken de voorlopige hechtenis op te heffen als de gronden daarvoor wegvallen. Ook kan de verdachte hoger beroep instellen als hij het niet eens is met een veroordeling.

Zit je zelf in een situatie waarbij je verdacht wordt van oplichting, schakel dan zo snel mogelijk een strafrechtadvocaat in. Verklaringen die je zonder juridische bijstand aflegt, kunnen later in het proces tegen je worden gebruikt.

Een verdenking van oplichting zet een heel juridisch traject in gang, van eerste verhoor tot eventuele berechting. De wet biedt waarborgen voor zowel verdachten als slachtoffers, maar de gevolgen van de verdenking zelf, zoals voorlopige hechtenis en reputatieschade, zijn al merkbaar voordat een rechter uitspraak heeft gedaan.