Golf geschiedenis: van middeleeuwse weilanden tot wereldsport

De geschiedenis van golf gaat terug tot minstens de vijftiende eeuw, toen Schotten al een bal over ruig terrein sloegen richting een gat in de grond. Wat begon als een eenvoudig tijdverdrijf op de kustvlakten van Schotland, groeide uit tot een van de meest gespeelde sporten ter wereld. Tegelijk is de precieze oorsprong van golf nog altijd onderwerp van discussie, want vergelijkbare spellen bestonden ook al eerder in andere landen.

De vroegste wortels van golf geschiedenis

De vroegste schriftelijke vermelding van golf stamt uit 1457, toen het Schotse parlement het spel verbood. De reden was praktisch: jonge mannen speelden liever golf dan dat ze oefenden met de boog, wat de landsverdediging in gevaar bracht. Dit verbod werd later in 1471 en 1491 herhaald, wat aantoont dat het spel ondanks de restricties bleef bestaan. Dat een wet zo vaak herhaald moest worden, zegt genoeg over de populariteit van het spel in die tijd.

Waar golf precies vandaan komt, is minder eenvoudig te beantwoorden. Historici wijzen op mogelijke voorlopers in Nederland (het “colf”- of “kolf”-spel), in China (een spel genaamd “chuiwan”) en in Roemenië. De Nederlandse variant werd al in de dertiende en veertiende eeuw gespeeld en leek qua materiaal op golf: een stok, een bal en een doel. Toch verschilt de spelwijze genoeg dat kolf en golf als aparte tradities worden gezien, ook al is beïnvloeding niet uitgesloten. De website golfgeschiedenis.nl biedt specifiek de mogelijkheid om de ontstaanswijze van golf, kolf en colf naast elkaar te onderzoeken.

Schotland als bakermat van de moderne golfregels

Ondanks de discussie over de exacte oorsprong is Schotland onomstreden de plek waar de moderne regels van golf vorm kregen. In 1744 werd in Edinburgh de eerste officiële club opgericht: de Gentlemen Golfers of Leith. Zij stelden ook de eerste bekende set golfregels op, dertien regels in totaal. Een jaar later volgde de Society of St Andrews Golfers, later omgedoopt tot de Royal and Ancient Golf Club of St Andrews. Deze club werd door de eeuwen heen de bepalende autoriteit voor de regels van het spel, samen met de United States Golf Association (USGA) die in 1894 werd opgericht.

De baan van St Andrews in Schotland geldt nog steeds als “The Home of Golf”. De indeling van een baan met achttien holes werd hier ook gestandaardiseerd, rond het midden van de achttiende eeuw. Daarvóór varieerde het aantal holes per baan sterk: soms acht, soms twaalf of meer. St Andrews speelde op een baan met achttien holes en die opzet werd langzaam de norm voor de rest van de wereld.

Van hout en veer tot ijzer en rubber

De materialen waarmee golf gespeeld werd, veranderden ingrijpend door de eeuwen heen. De vroegste ballen waren gemaakt van leer gevuld met gekookte veren, de zogenaamde “featherie”. Dit waren kostbare ballen die per stuk met de hand werden gemaakt en al bij lichte regen hun vorm verloren. Rond 1848 verscheen de “guttapercha”-bal, gemaakt van het gestolde sap van een tropische boom. Deze bal was goedkoper, duurzamer en vloog beter zodra het oppervlak wat beschadigd raakte, wat leidde tot het dimple-patroon dat we vandaag nog kennen. Aan het begin van de twintigste eeuw kwamen de eerste moderne rubberen ballen, die meer afstand en een betere spelervaring boden.

Ook de clubs veranderden. Vroege clubs hadden schachten van hout, met koppen van hout of ijzer. De twintigste eeuw bracht stalen schachten, titanium koppen en later grafiet. Elke innovatie leverde debatten op over eerlijkheid en spelplezier, een discussie die in de golfwereld tot op de dag van vandaag leeft.

De verspreiding van golf over de wereld

Golf verspreidde zich in de negentiende eeuw eerst naar Engeland en Ierland, en daarna mee met het Britse koloniale systeem naar landen als India, Zuid-Afrika, Australië en Canada. In de Verenigde Staten nam het spel een hoge vlucht vanaf het einde van de negentiende eeuw. De eerste officiële Amerikaanse golfclub, Foxburg Country Club in Pennsylvania, werd opgericht in 1887 en bestaat nog steeds.

Aan het begin van de twintigste eeuw groeide golf sterk in de VS, mede door de opkomst van golfsterren die het spel populair maakten bij een breed publiek. Namen als Bobby Jones en later Ben Hogan en Arnold Palmer zijn onlosmakelijk verbonden met de Amerikaanse golf geschiedenis. Palmer in het bijzonder wordt gezien als de persoon die golf via televisie naar een massiepubliek bracht, in de jaren vijftig en zestig van de vorige eeuw.

Professionele golf en de grote toernooien

Het professionele golf kent een lange geschiedenis van grote toernooien, ook wel de “Majors” genoemd. Dit zijn de vier prestigieuze toernooien die elk jaar worden gespeeld:

• The Masters (Augusta, VS, gespeeld sinds 1934)
• The US Open (gespeeld sinds 1895)
• The Open Championship, ook wel “The British Open” (het oudste, gespeeld sinds 1860)
• The PGA Championship (gespeeld sinds 1916)

Deze toernooien vormen de ruggengraat van het professionele golf. Het winnen van alle vier in één jaar heet de “Grand Slam”, een prestatie die in de kalenderjaarsvariant nog nooit is volbracht door een professional. Tiger Woods won ze wel allemaal tegelijk, maar verspreid over twee opeenvolgende kalenderjaren (2000 en 2001), wat de “Tiger Slam” wordt genoemd.

Golf op de Olympische Spelen

Golf heeft een bijzondere plek in de olympische geschiedenis. Het was al onderdeel van de Spelen in 1900 en 1904, maar verdween daarna meer dan honderd jaar van het olympische programma. Pas in 2016, bij de Spelen in Rio de Janeiro, keerde golf terug als officiële olympische sport. Sindsdien is het ook in 2020 (gespeeld in 2021 in Tokio) en 2024 (Parijs) op het programma gebleven.

Veelgestelde vragen over golf geschiedenis

Waar is golf uitgevonden?
De meest gangbare opvatting is dat de moderne versie van golf ontstond in Schotland, in de vijftiende eeuw. Maar vergelijkbare spellen bestonden eerder in Nederland en mogelijk China.

Wat is het oudste golftoernooi ter wereld?
The Open Championship, ook wel “The British Open”, wordt gespeeld since 1860 en geldt als het oudste professionele golftoernooi.

Waarom heeft een golfbaan achttien holes?
Dit werd gestandaardiseerd door de invloed van de baan van St Andrews, die in de achttiende eeuw overstapte op achttien holes. Andere banen volgden dit voorbeeld.

Wat is het verschil tussen golf en kolf?
Kolf is een Nederlands spel waarbij geslagen wordt naar een doel op een vlakke ondergrond, vaak binnen of op ijs. Golf wordt gespeeld over een terrein met hindernissen, richting een gat in de grond. De spellen lijken op elkaar maar zijn apart ontwikkeld.

Golf is een sport met diepe wortels en een rijke evolutie. Van een Schots weilandspel tot mondiale Olympische sport: de golfgeschiedenis laat zien hoe een eenvoudig idee, een stok en een bal, een wereld kan veroveren.