Ijshockey regels vechten: wat mag er officieel en waarom bestaat het nog?

Vechten in ijshockey is officieel verboden, maar wordt in de praktijk, zeker in de NHL, oogluikend toegestaan. Spelers die met gebalde vuisten op elkaar ingaan, krijgen een straf, maar worden niet van het ijs gestuurd zoals in veel andere sporten. Er is een set duidelijke regels die bepalen wat er wel en niet mag tijdens een vechtpartij op het ijs.

De officiële straf voor vechten: de “fighting major”

Wie vecht in ijshockey, krijgt een zogeheten “major penalty” van vijf minuten. In die tijd zit de speler op de strafbank en mag zijn team geen vervanger sturen, wat een numeriek nadeel oplevert. Bij een gewone “minor penalty” is dat twee minuten, maar bij vechten is het dus altijd vijf. Dit staat vastgelegd in de officiële NHL-regelgeving (regel 46).

Als beide spelers vechten, zitten ze allebei vijf minuten op de strafbank en spelen de teams even lang met gelijke aantallen door. Dat is een belangrijk verschil met andere overtredingen, waarbij het team van de geblesseerde speler juist een voordeel krijgt. Bij onderlinge gevechten heft de straf zichzelf dus grotendeels op.

Wat is officieel wel en niet toegestaan tijdens een gevecht?

Een vechtpartij in ijshockey volgt ongeschreven regels die scheidsrechters in de praktijk hanteren. Zodra twee spelers beginnen te vechten, laten de scheidsrechters het gevecht in principe uitvechten. Ze grijpen pas in als:

een speler op de grond valt of neer is
een derde speler zich bemoeit met het gevecht
een keeper het ijs verlaat om te vechten
het gevecht onnodig lang doorgaat of gevaarlijk wordt

Het gebruik van het helmvizier als wapen, bijten, of aanvallen van een speler die al op de grond ligt, leidt tot zwaardere straffen of zelfs een directe uitsluiting (match penalty). Een speler die zijn helm afzet om te gaan vechten, kan ook extra straf krijgen.

Extra straffen die kunnen volgen

Naast de vijf minuten op de strafbank zijn er aanvullende straffen mogelijk:

Game misconduct: de speler wordt voor de rest van de wedstrijd uitgesloten, bovenop de vijf minuten. Zijn team mag wel een vervanger sturen na die vijf minuten.
Match penalty: directe uitsluiting voor de rest van de wedstrijd, zonder vervanging. Wordt gegeven bij opzettelijk letsel toebrengen.
Instigator penalty: twee minuten extra als een scheidsrechter vindt dat één speler het gevecht duidelijk uitlokte.

Spelers die regelmatig vechten, of die als aanstichter worden aangemerkt, riskeren ook schorsingen door de NHL zelf na de wedstrijd.

Waarom staan de ijshockey regels rond vechten zo toe?

Veel mensen vragen zich af waarom vechten niet gewoon streng wordt bestraft en uit het spel is gebannen. Het antwoord ligt deels in de cultuur van de sport en deels in een praktische redenering. Traditioneel neemt een “enforcer” (een speler wiens rol het is om zijn ploeggenoten te beschermen) het op voor sterspelers die worden geïntimideerd of hard aangepakt. De gedachte is dat de aanwezigheid van zo’n speler ruwer, gevaarlijker illegaal spel voorkomt, omdat tegenstanders weten dat er consequenties zijn.

De NHL heeft de regels rondom vechten door de jaren heen wel aangescherpt. De “instigator rule” uit de jaren negentig zorgde ervoor dat het uitlokken van gevechten extra werd bestraft. Het aantal vechtpartijen per seizoen is sindsdien flink gedaald. In lagere competities en in veel internationale toernooien (waaronder de Olympische Spelen) leidt een vechtpartij wel direct tot een uitsluiting en soms tot een schorsing.

Ijshockey regels vechten buiten de NHL

De Nederlandse ijshockeybond (NIJB) en internationale bond (IIHF) hanteren strengere regels dan de NHL. Bij IIHF-toernooien, zoals het WK of de Olympische Spelen, leidt vechten direct tot een “game misconduct”, wat neerkomt op een uitsluiting voor de rest van de wedstrijd. De oogluikende tolerantie die de NHL kent, bestaat in deze competities dus niet.

Voor recreatieve en amateurcompetities in Nederland geldt in de praktijk een nultolerantiebeleid: wie vecht, wordt direct uitgesloten en riskeert een schorsing voor meerdere wedstrijden.

Samengevat: in de NHL geldt een vaste straf van vijf minuten voor vechten, met extra straffen als de regels worden overtreden, maar het gevecht zelf wordt doorgaans uitgevochten zonder directe ingreep van de scheidsrechter. Buiten de NHL en bij internationale wedstrijden zijn de regels een stuk strenger en leidt elke vechtpartij meteen tot uitsluiting. Wie ijshockey kijkt of speelt, doet er goed aan te weten in welke competitie welke regels gelden.