Puntentelling tennis: zo werkt het systeem van 15, 30, 40 en verder

Bij puntentelling in tennis gaat het per game van 0 naar 15, 30, 40 en dan game. Dat klinkt eenvoudig, maar de telling heeft een paar eigenaardige regels die beginners meteen verwarren: waarom begint de telling bij 15 en niet bij 1? En wat is een deuce? In dit artikel leg je het hele puntensysteem stap voor stap uit, van het eerste punt in een rally tot de winnaar van de wedstrijd.

Puntentelling per game: 15, 30, 40, game

Elke game begint op 0-0. De score van de serveerder wordt altijd als eerste genoemd. Het eerste gewonnen punt levert 15 op, het tweede 30, het derde 40 en het vierde punt is game. In het echt klinkt dat als “15-0”, “30-15”, “40-30” enzovoort. De score nul wordt in tennis uitgesproken als “love”, een term die je bij internationale wedstrijden altijd hoort.

Waarom 15, 30 en 40 en niet gewoon 1, 2, 3? De meest gangbare verklaring gaat terug naar de middeleeuwen, toen een klok met kwartslagen werd gebruikt om de score bij te houden: 15, 30, 45 minuten. Uit dat 45 werd later 40 gemaakt, waarschijnlijk om deuce gemakkelijker uit te spreken te maken. Een vaststaande historische bron hiervoor ontbreekt, maar het is de meest verspreide verklaring.

Wat is deuce en hoe werkt het voordeel?

Als beide spelers op 40 staan, heet dat deuce. Vanaf dat moment moet iemand twee punten achter elkaar winnen om de game te pakken. Win je het eerste punt na deuce, dan heb je “voordeel” (advantage). Win je daarna ook het volgende punt, dan win je de game. Verlies je het punt na voordeel, ga je terug naar deuce en begint het opnieuw. Dit kan in theorie eindeloos doorgaan.

Bij wedstrijden op recreatief of jeugdniveau wordt soms gekozen voor een “sudden death deuce”: bij 40-40 speelt het paar of de speler één beslissend punt. De ontvanger kiest welke kant de server serveert. Dit versnelt het spel aanzienlijk en is handig bij competitie met een strak tijdschema.

Van game naar set: hoeveel games heb je nodig?

Een set win je door zes games te halen, met minstens twee games verschil op je tegenstander. Sta je 6-5, dan speel je een zevende game. Kom je op 6-6, dan volgt bijna altijd een tiebreak. In een tiebreak tel je gewone punten: 1, 2, 3 enzovoort. Je wint de tiebreak bij zeven punten, maar ook hier geldt een minimaal verschil van twee. Bij 6-6 in de tiebreak speel je door tot iemand twee punten voorsprong heeft.

Een uitzondering is de finale set van een wedstrijd. In veel toernooien, waaronder Grand Slams zoals Roland Garros (tot 2022), werd de derde of vijfde set zonder tiebreak gespeeld. Inmiddels hanteren de meeste grote toernooien een “match tiebreak” bij 6-6 in de beslissende set, waarbij gespeeld wordt tot tien punten (met twee punten verschil).

Van set naar wedstrijd: best of three of best of five

De meeste wedstrijden worden gespeeld in “best of three”: wie als eerste twee sets wint, wint de wedstrijd. Bij de mannen op Grand Slams geldt “best of five”: je hebt drie gewonnen sets nodig. Vrouwen spelen op Grand Slams ook best of three. Bij competitie of recreatieve tennis hangt het af van de organisatie of het tennisbond; de KNLTB stelt hier richtlijnen voor op.

Overzicht van de puntentelling

De tiebreak: punten tellen in een aparte miniset

In een tiebreak gaat de telling anders dan in een gewone game. Je telt simpelweg op: 1, 2, 3, 4, enzovoort. De speler die als eerste de service had in de tiebreak, serveert het eerste punt. Daarna wisselt de service om de twee punten. Bij 6-6 in de tiebreak wissel je ook van baan (na elke zes punten wisselen de spelers van kant). De speler of het paar dat als eerste zeven punten bereikt met minimaal twee punten voorsprong, wint de tiebreak en dus de set met 7-6.

Bij de “match tiebreak” (ook wel super tiebreak), die wordt gespeeld in plaats van een derde set in dubbelspel of als beslissende set in sommige toernooien, gaat de telling door tot tien punten, opnieuw met een minimaal verschil van twee.

Veelgestelde vragen over puntentelling in tennis

Waarom zegt men “love” voor nul? De meest geaccepteerde verklaring is dat het komt van het Franse woord “l’oeuf” (het ei), omdat een ei de vorm van een nul heeft. Net zoals in cricket een score van nul een “duck” heet (eend, ook vanwege de vorm).

Wat betekent “advantage out” en “advantage in”? Bij voordeel voor de serveerder zegt de scheidsrechter “advantage in” (of “van in”). Bij voordeel voor de ontvanger: “advantage out” (of “van out”). In recreatief tennis zegt men vaak gewoon de naam van de speler met voordeel.

Kan een set eindigen op 7-5? Ja. Als het 6-5 staat, speelt de speler op 5 om op 6-6 te komen. Lukt dat niet, verliest die de set met 7-5. Wel of geen tiebreak hangt af van het toernooi of de competitiespelregels.

Telt een dubbelout (bal twee keer buiten) als één punt verlies? Ja. De ontvanger wint direct het punt. Je verliest je game-punt, niet een extra straf daarbovenop.

De puntentelling in tennis lijkt ingewikkeld door de ongewone nummering, maar in de praktijk went het snel. Na een paar sets spelen herken je de flow van 15 naar 30 naar 40 naar game automatisch, en begrijp je ook wanneer deuce of een tiebreak echt spannend wordt.