Spelregels hockey: complete uitleg voor veld en zaal

De spelregels hockey bepalen hoe een wedstrijd wordt gespeeld, wat wel en niet mag, en hoe doelpunten geldig zijn. Of je nu beginner bent of al jaren op het veld staat, een goed begrip van de regels helpt je beter te spelen en te begrijpen wat de scheidsrechter fluit. Hieronder vind je een compleet overzicht van de belangrijkste regels voor veldhockey, aangevuld met de specifieke regels voor zaalhockey.

De basis van de spelregels hockey

Veldhockey wordt gespeeld door twee teams van elk elf spelers op een kunstgrasveld. Een wedstrijd duurt 60 minuten, verdeeld in vier kwarten van 15 minuten. Tussen de kwarten is er een korte pauze; tussen het tweede en derde kwart is de rust iets langer, meestal 10 minuten.

Het doel is simpel: de bal vaker in het doel van de tegenstander krijgen dan zij bij jou. Een doelpunt telt alleen als de bal gescoord is vanuit de cirkel, de halve cirkel voor het doel. Een schot of tikje van buiten de cirkel, hoe hard ook, telt niet mee. Dit is een van de meest bepalende regels in hockey.

Wat mag je doen met de stick?

Spelers mogen de bal alleen raken met de platte kant van de stick. De ronde kant gebruiken is niet toegestaan. Je mag de bal dribbelen, passen en schieten, maar alleen met correcte sticktechniek. De bal mag niet opzettelijk omhooggaan tenzij dit veilig is en geen gevaar oplevert voor andere spelers.

Het is verboden om de stick hoger dan schouderhoogte te brengen als dit gevaar oplevert. Dit heet een “hoge stick” en wordt bestraft met een vrije slag voor de tegenstander. Ook het slaan, duwen of blokkeren van een medespeler of tegenstander met de stick is verboden.

Lichaamscontact en obstruction

Hockey is een non-contactsport. Dat betekent dat je een tegenstander niet mag duwen, slaan of vasthouden. Maar er is meer: je mag ook niet je lichaam gebruiken om de bal af te schermen als je geen reële kans hebt om te spelen. Dit heet obstruction (of hinderen) en is een veelgefloten overtreding.

Obstruction gebeurt bijvoorbeeld als je met je rug naar de tegenstander staat en de bal tussen jou en hem in ligt, zonder dat jij de bal speelt. De scheidsrechter geeft dan een vrije slag aan de tegenpartij. Dit verschilt van legaal afschermen, waarbij je de bal actief speelt en de tegenstander op een eerlijke afstand houdt.

Vrije slagen, strafcorners en strafschopen

Bij een overtreding buiten de cirkel krijgt de tegenpartij een vrije slag. Bij een vrije slag moet de bal stilliggen en mogen tegenstanders minimaal 5 meter afstand houden. De speler die de vrije slag neemt, mag de bal niet meteen zelf nogmaals raken.

Een strafcorner (ook wel penaltycorner) wordt gegeven bij een overtreding binnen de cirkel, of bij een opzettelijke overtreding door de verdediging buiten de cirkel maar binnen de eigen helft. Bij een strafcorner wordt de bal vanaf de achterlijn geslagen, op 10 meter van de paal. De aanvaller moet de bal eerst stoppen voordat er geschoten wordt, tenzij het een directe deflectie is.

Een strafschop (penaltyslag) is de zwaarste straf in hockey. Die wordt gegeven als een verdediger opzettelijk een zeker doelpunt voorkomt, of bij ernstige overtredingen in de cirkel. De speler schiet dan één-op-één tegen de keeper, vanaf de strafschopstip op 6,4 meter van het doel.

De keeper: speciale regels

De keeper mag de bal met het hele lichaam stoppen zolang hij binnen zijn eigen cirkel staat. Hij mag de bal wegschoppen, met de hand wegslaan of met zijn lichaam blokkeren. Buiten de cirkel is de keeper gewoon een veldspeler en gelden dezelfde regels als voor alle anderen.

Er is ook een optie voor een “veldkeeper”: een speler met een ander gekleurde shirt maar zonder keepersuitrusting. Deze speler mag de bal niet met het lichaam spelen, maar fungeert tactisch als extra verdediger nabij het doel. Steeds meer ploegen kiezen hier in bepaalde situaties voor.

Gele en rode kaarten

Net als in voetbal kent hockey kaarten. Een groene kaart is een waarschuwing en betekent geen verdere straf. Een gele kaart stuurt een speler tijdelijk van het veld: minimaal 5 minuten, soms langer afhankelijk van de ernst. Een rode kaart betekent definitieve uitsluiting. De speler mag dan niet meer terugkomen, en zijn team speelt de rest van de wedstrijd met één man minder.

Spelregels zaalhockey: de belangrijkste verschillen

Zaalhockey volgt grotendeels dezelfde basisregels, maar heeft een aantal duidelijke afwijkingen. Het wordt gespeeld met zes spelers per team op een kleinere, afgebakende zaal. De belangrijkste verschillen zijn:

• De bal mag niet van de grond komen. Ophalen (liften) van de bal is bijna altijd verboden in de zaal.
• Er zijn geen strafcorners zoals op het veld. In de zaal worden overtredingen in de cirkel beloond met een strafcorner of strafschop afhankelijk van de situatie.
• De zijlijnen worden niet ingeslagen maar ingerold of ingespeeld, afhankelijk van het niveau en de competitie.
• Sliding (op de grond gaan liggen of schuiven) is verboden voor alle spelers, inclusief de keeper in sommige gevallen.
• De cirkel is kleiner en het spel gaat veel sneller en compacter.

De officiële spelregels voor zaalhockey zijn apart vastgesteld en worden in Nederland beheerd door de KNHB (Koninklijke Nederlandse Hockey Bond). Op de website van de KNHB vind je de meest actuele versies van zowel de veld- als zaalhockeyregels, inclusief de jaarlijkse wijzigingen.

Veelgestelde vragen over de spelregels

Mag je de bal met je voet spelen? Nee, spelers mogen de bal niet opzettelijk met de voet of een ander lichaamsdeel raken. Als de bal per ongeluk je voet raakt zonder voordeel, fluit de scheidsrechter meestal niet.

Telt een doelpunt dat van buiten de cirkel komt? Nee. De bal moet vanuit de cirkel gescoord zijn. Raakt de bal buiten de cirkel voor het eerst de stick van de aanvaller, dan telt het doelpunt niet.

Wat is het verschil tussen een vrije slag en een strafcorner? Een vrije slag is de standaardstraf voor overtredingen buiten de cirkel. Een strafcorner wordt gegeven bij overtredingen binnen de cirkel, of bij opzettelijke overtredingen van de verdediging op de eigen helft.

Hoe lang duurt een strafcorner? Een strafcorner heeft geen vaste tijdslimiet, maar de aanvallende ploeg moet wel binnen een redelijke tijd aanvallen. Als de aanval mislukt en de bal de cirkel verlaat, stopt de strafcorner.

Hockey is een sport met relatief veel regels die sterk samenhangen, wat het spel tactisch en dynamisch maakt. Wie de spelregels goed kent, begrijpt niet alleen waarom de scheidsrechter fluit, maar speelt ook slimmer en meer in het voordeel van zijn team.